وبلاگ گردشگری
» جاذبه های گردشگری - تاج محل
جاذبه های گردشگری - تاج محل
یقینا همه ما درباره عجایب هفتگانه دنیا شنیدهایم. واقعا انتخاب هفت مورد عجایب در کل جهان خیلی دشوار است. انتخاب هفت مورد از زیباییهای جهان پهناور اصلا کار راحتی نخواهد بود و قرار گرفتن در این فهرست از آن هم دشوارتر بوده و واقعا احتمال خیلی کمی دارد تا یکی از جاذبههای دنیا در این لیست قرار بگیرد. حال خیلی جالب است که در اثر نظرسنجی از تقریبا ششصد میلیون نفر در دنیا، تاج محل را به عنوان یکی از عجایب هفتگانه دنیا برگزیدند. واقعا کسی نمیداند این انتخاب به خاطر عشق افلاطونی این دو زوج به هم بوده و یا به علت ساختمان زیبایی که گردشگران مختلف را از سراسر دنیا برای دیدن آن به آگرای هندوستان میکشاند.
کلامی درباره انگیزه ساخت تاج محل
شاید این بنای بزرگ در ابتدا از نظر زیبایی ساخت بر دل شما بنشیند، ولی این تا قبلی است که انگیزه ساخت آن را ندانید. انگیزه ساخت تاج محل از خود آن هم زیباتر است و ای کاهش تمام عاشق و معشوقها به این شکل بودند.
تاج محل در واقع مقبره شاه گورکانی، شاه جهان و همسر ارجمند او، بانو بیگم ملقب به ممتاز محل است. ساخت این بنا متعلق به سال ۱۰۲۵ هجری شمسی بوده است و در شهر آگره هندوستان بنا شده. تاج محل یکی از عجایب هفتگانه دنیا به شمار میآید و هر ساله سیل گردشگران زیادی را به سمت خود جذب میکند.
تاج محل ، این بنای زیبا و عظیم، به امر شاه جهان ساخته شد. او این بنا را برای یادبود همسرش، یعنی ممتاز محل که در سال ۱۶۳۱ چشم از دنیا فرو بست ساخت تا یاد او را همواره زنده نگه دارد. ممتاز محل قبل از مرگ از همسرش درخواست کرد تا ازدواج نکند و همچنین برای او یک مقبره بسازد.
تاج محل کجاست؟
مطلب مرتبط
بهترین مقاصد سفر در سال 2026 از نگاه مجله CN Travellerتاج محل در هند، ایالت اوتار پرادش، شهر آگره یا آگرا قرار دارد. خوب است که بدانید این بنا در شهر آگره هند و در ۲۰۰ کیلومتری دهلی نو قرار گرفته است. تاج محل ۵۸ متر ارتفاع و ۵۶ متر پهنا دارد. به همین علت کافی است خود را به آگرا برسانید تا به سادگی بتوانید این بنای مربعیشکل را پیدا نمایید.
معماری و طراحی تاج محل
معماری تاج محل ترکیبی از معماری ایرانی و معماری گورکانی می باشد. در ساختن چنین شاهکاری، هنرمندان زیادی از جمله احمد لاهوری و برادرش حمید لاهوری حضور داشتهاند. احمد لاهوری ۲۰هزار هنرمند و معمار را رهبری میکرد تا در نهایت این بنا ساخته شد.
همچنین در این بنا، هنر خوشنویسی ایرانی خیلی به چشم میخورد که گویا عیسی خان شیرازی و امانت خان شیرازی طغرانویس کار خوشنویسی سورههایی از قرآن و سرودههای پارسی بر در و دیوارهای بنا را انجام دادهاند.
نکته جالب توجه آن است که طراحی تاج محل از طراحی قبر تیمور در سمرقند، قبر اعتمادالدوله، قبر همایون در دهلی و مسجد جامع دهلی در دهلی الهام گرفته شده است. با این حساب دور از انتظار نیست که تاج محل را در فهرست میراث جهانی یونسکو ببینید. در سال ۱۹۸۳، اینجا با عنوان «جواهر هنر اسلامی در هند و یکی از شاهکارهای تحسین شده میراث جهانی» به ثبت رسید.
بزرگترین فرق تاج محل با بقیه ساختمانهای گورکانی آن بود که بناهای گورکانی با ماسهسنگ سرخ ساخته میشد؛ ولی شاه جهان درخواست استفاده از سنگ مرمر سفید تزیینشده با گوهرسنگ داشت. البته همین موضوع نیز گواهی بر گرانبهابودن تاج دارد.
مقبره
همه میدانیم که تاج محل یکی از عجایب هفتگانه دنیا است. آرامگاه، ساختمانی باشکوه است که از مرمر سفید ساخته شده است و نماد پاکی، عشق و درد است. این مکان برای تجلیل از ممتاز محل و بهعنوان هدیهای به وی ساخته شده است.
در اطراف داخل و بیرون بنا، خوشنویسیهایی از اشعار فارسی و آیات مقدس قرآن دیده میشود. مقبره یک سازه بزرگ در وسط بنای تاج محل می باشد. این سازه، متقارن بوده و همراه با یک گنبد مرمری بیمثال پوشیده شده است. این گنبد حدودا ۳۵ متر ارتفاع دارد و بهدلیل شکل ویژه اش، به نوع گنبد پیازی یا گواوایی شناخته میشود.
زیبایی و شکوه گنبد آرامگاه تاج محل به همینجا ختم نمیشود و به تماشای بالای گنبد که بنشینید متوجه طرح لاله مردابی میشوید که در بلندتر نشاندادن ارتفاع آن نیز نقش دارد.
چشم که بچرخانید چهار چتری گنبدیشکل کوچکتر هم در اطراف گنبد اصلی میبینید. معماری این چتریها هم پیازی بوده و در گوشههای گنبد قرار گرفته است. گنبد و چتریها با میلههای تزیینی، طلاکاری و با نقوش تزیینی ایرانیهندی هم ترکیب شدهاند.
میله تزیینی بهکاررفته در این قسمت از جنس طلا بود؛ ولی در اوایل قرن نوزدهم میلادی با یک نمونه برنزی طلاکاریشده جایگزین شد.
تزیینات داخلی تاج محل
تالار داخلی تاج محل تزیینات حیرت انگیزی دارد. خاتمکاریهای بنا با سنگهای ارزشمند تزیین شدهاند. این تالار هشتضلعی بوده و طوری طراحی شده است که میتوان از هر ضلع بنا داخل آرامگاه شد.
البته امروزه تنها درب جنوبی آرامگاه باز است که رو به باغ زیبای تاج محل باز میشود. دیوارهای داخلی تالار تقریبا ۲۵ متر ارتفاع دارند و با یک گنبد تزیینشده با نقشمایه خورشید پوشیده شده است.
دقیقاً در مرکز تالار اصلی، گور نمادین ممتاز محل، روی پایهای مرمرین به ابعاد یکونیم در دوونیم متر قرار گرفته است. سنگ قبر هم الماسکاری شده و روی آن با هنر خوشنویسی ایرانی، خطوطی در ستایش ممتاز محل نگاشته شده است.
خوب که دقت نمایید میبینید در اطراف مقبره و در بین خوشنویسیهای کارشده روی سنگ، 99 نام از نامهای خداوند حک شده است. همه این طراحیهای دیدنی از دیدگاه شاه جهان نشئت میگیرد که بر این باور بود که خانه ممتاز محل در بهشت قرار دارد و تاج محل تصور آن خانه روی زمین است.
تنها قسمت نامتقارن تاج محل، گور نمادین شاه جهان است که در کنار گور نمادین ممتاز و در طرف غربی قرار گرفته است. گور نمادین شاه جهان اندکی بزرگتر از گور همسرش است؛ ولی شباهتهای زیادی به قبر ممتاز محل دارد. روی درپوش تابوت او هم مجسمه سنتی یک محفظه کوچک خودکار قرار دارد.
تزیینات خارجی تاج محل
تاج محل، با آن ظاهر باشکوهش، از سه سمت با دیوارهایی از سنگ قرمز محصور شده است؛ این در حالی است که خود بنا کاملا با سنگ مرمر سفید ساخته شده است و همین مسئله تضاد چشمنوازی را رقم میزند.
خالی از لطف هم نیست که بدانید بیش از 28 نوع سنگ قیمتی همچون لاجورد در میان سنگهای مرمر بنا کار شده است. اندکی که بیشتر دقت کنید متوجه میشوید که گنبدها و طاق ساختمانهای ماسهسنگی دارای طرحهای هندسی ظریفی هستند و خاتمکاریهایی متقارن در جهت چپ و راست آنها وجود دارد.
ساختمانهای ماسهسنگی با خاتمکاری سفید تزیین شدهاند و ساختمانهای مرمری با خاتمکاری تیره یا مشکی کار شدهاند.
اگر بخواهیم عناصر تزیینی تاج محل را بررسی نماییم، بایستی بگوییم که خوشنویسی و طرحهای انتزاعی در بنا کار شده است و در سراسر مجموعه، آیاتی از قرآن را میبینید که به وسیله هنرمندان ایرانی با خط ثلث روی مرمر نگاشته شده است.اندازه نوشته زمینههای بالاتر، کمی بزرگتر است تا در هنگام نگاه از زاویه پایین، کژی نوشتهها کمتر به چشم آید.
از سازههای دیگری که چشم شما را به خود خیره میکند، گنبد مرمر بیرونی بر بالای گنبد مرکزی داخلی است. در چهار سمت بیرونی آرامگاه ۴ مناره بهصورت قرینه در ۴ گوشه آرامگاه قرار دارد. هر کدام از این ۴ مناره، ۴۰ متر ارتفاع دارد. هر مناره به ۳ طبقه تقسیم شده است و در هر طبقه یک بالکن قرار دارد. از این منارهها برای گفتن اذان و فراخواندن مسلمانان به نماز استفاده میشد.
باغ
از آرامگاه که بیرون بیایید و قدم در باغ به ظاهر ایرانی آن بگذارید، حیرت میکنید. یک باغ گورکانی مربعیشکل در مقابل خود میبینید که در مرکز آن یک استخر بازتاب برای بازتاب تصویر بنای اصلی و یک مخزن مرمری ساخته شده است.
شاید نمونه این استخرها را در مجموعه چهلستون اصفهان مشاهده کرده باشید. این مخزن مرمرین، حوض کوثر نامیده میشود، این نام برای شما نیز آشناست، درست است؟ جالب است بدانید که معماری چهارباغ را بابر، اولین پادشاه گورکانی هند، با ایدهگرفتن از معماری باغ ایرانی وارد هند کرد.
ردیفهایی از درختان و آبنماهایی در سرتاسر باغ از دیگر عناصری می باشد که در باغ تاج محل میبینید.
چرا باید در طول یک روز دوبار از این محل بازدید کنم؟
با تغییر زاویه نور خورشید نمای تاج محل کاملا متفاوت می شود: در موقع طلوع خورشید رنگ این بنا نقره ای-سفید یا صورتی-هلویی کمرنگ و در موقع غروب خورشید عاجی رنگ متمایل به زرد کمرنگ می شود. خلسه ای در انسان بوجود می آورد. بازدیدکنندگان از مقبره صبح هنگام به مقبره می روند و ضمن بازدید از آنجا عکسهای یادگاری نیز می گیرند اما اگر هنگام غروب نیز به همین محل بروید بازهم همانند صبح شلوغ است و با وجود شلوغی از جو پرهیاهوی آنجا لذت می برید. البته در بین جمعیت خانواده های هندی زیادی هم دیده می شوند.
آیا این بنا واقعا زیباست؟
بله. این مکان به قدری تقارن زیبایی دارد که به نوعی عواطف هر فرد را بر می انگیزد؛ با روح و روان شما بازی کرده و حس آرامش را در شما القا می کند. حتی ممکن است شما را به گریه بیاندازد اما مطمئنا شما تنها فردی نیستید که اشکتان در خواهد آمد. ذهنیت یک بنای سفید از تاج محل را فراموش کنید این مکان سرشار از رنگ است. سنگ بنای این ساختمان پر از اشکال هندسی و خطاطی های هنرمندانه برگرفته از قرآن می باشد که با گلها و تاکهای پیچدار ساخته شده از سنگهای نیمه گرانبهای سیاه و سفید، قرمز، آبی و سبز منبت کاری شده احاطه شده اند.
گنبد مرمری پیازی شکل این بنا در میان تابش خورشید می درخشد و این در حالی است که مناره های سفید و چهار بنای ماسه سنگی سفید و متقارن در هر سمت هارمونی ایده آل و متوازنی را ایجاد می کنند.
