۵ سال پیش

» مکانهای دیدنی - برج تاریخی قربان همدان

مکانهای دیدنی - برج تاریخی قربان همدان

همدان شهر کهن و افسانه‌ای ایران، در پهنه‌ی غربی کشور بناها و دیدنی‌های ارزشمند زیادی را از دوران اسلامی در خودش جای داده است. یکی از جاذبه های شهر همدان برج قربان است که قدمت و تاریخچه ساخت آن به سده هفتم یا هشتم هجری بر می‌گردد. آرامگاه برج قربان در خیابان طالقانی و در محله زندی‌های شهر همدان قرار گرفته است.

برج قربان کجاست؟

در کوچه‌پس‌کوچه‌های قدیمی و تاریخی شهر همدان با فاصله اندکی از حاشیه جنوبی تپه مصلی، محله‌ای معروف به نام محله زندی‌ها قرار دارد. برج قربان در دل این محله تاریخی جای گرفته و یکی از جاذبه‌ های گردشگری مهم همدان است. این بنای تاریخی با شیرسنگی فاصله اندکی دارد و به همین علت شما می‌توانید با یک تیر دو نشان زده و هر دو را در یک روز ببینید.

مطلب مرتبط ساحل ویرجینیا- اقیانوس اطلس شمالی

وجه تسمیه و علت نام‌گذاری برج قربان

درباره وجه تسمیه این اثر نظرات گوناگونی وجود دارد. عده‌ای معتقدند نام‌گذاری این برج، داستانی قهرمانانه‌ دارد. وقتی افغان‌ها در دوره صفویه به محله زندی‌های همدان یورش بردند، مردی به‌نام قربان این برج را سنگرگاه خود کرد. سپس توانست به کمک مردم، علاوه‌بر دفع شورش‌گران، از اهالی محل دفاع نماید. به همین علت برج و بقعه به نام او شهرت یافته است.

نظر دیگر حاکی از این می باشد که مردم در روزهای معینی، شتری را در آن‌جا قربانی می‌کردند. بعضی دیگر نیز اعتقاد دارند که قربان نام معمار بنا بوده است.

نگاهی به تاریخچه و پیشینه برج قربان

برج قربان یادگار قرون هفتم یا هشتم هجری قمری می باشد. این بنا محل دفن یکی از بزرگان ادب و جمعی از حاکمان دوران سلجوقیان بوده و معماری ساده و بی‌پیرایه‌ای دارد. در سال 1312 و موقع انجام تعمیرات زیر برج، سردابی کشف شد که قبرهای تاریخی گفته شده در آن قرار داشت.

بر طبق مستندات تاریخی، این اثر زیبا قسمتی از یک مجموعه بزرگ است. مجموعه‌ای که دارای مدرسه، مسجد، کتابخانه، خانقاه و… بود. امروزه تنها بنای باقی‌مانده از مجموعه قربان، بنای تاریخی برج قربان است. سنگ قبری مشهور در بنا قرار گرفته و روی آن نوشته‌ای وجود دارد که تنها کتیبه تاریجی موجود در بنا به شمار می‌رود.

روی این سنگ قبر ساده تاریخ ۱۰۰۹ یا ۱۰۹۰ هجری قمری حک شده است و نشان می‌دهد که برج آجری مربوط به عصر صفویه است. تاریخ‌نگاران معتقد هستند این کتیبه، هیچ ارتباطی با تاریخ ساخت بنا ندارد و مدفن یکی از امیران یا کارگزاران صفوی می باشد. این برج در سال 1354 در فهرست آثار تاریخی و ملی ایران ثبت شده ‌است.

برج آجری محل دفن قربان؟

احتمالا می‌پرسید برج قربان مقبره چه کسی است؟ در این مکان زاهدی به‌ اسم شیخ الاسلام حسن بن عطار حافظ ابوالعلاء همدانی دفن شده و تاریخ وفات او را 488 حک کرده‌اند. یاقوت حموی در کتاب خود نوشته این مرد برای فرا گرفتن نحو، لغت، حدیث و علوم قرآنی، به بغداد، اصفهان و خراسان مسافرت کرده بود. او تحت نظر اساتید بزرگی آموزش دید تا آن‌جا که در زمینه قرآن و حدیث صاحب نام شده بود. علاوه‌بر آن در مورد مقام وی اشعاری سروده‌اند. این مرد بزرگ یکی از محدثین و حافظان قرآن بود که تمام عمر خود را صرف یادگیری و آموزش قرآن کرد. وی سپس به همدان آمد و در همین شهر وفات کرد.

معماری برج قربان

برج قربان از سه طبقه سرداب، بدنه و گنبد تشکیل شده است. بنا، یک برج دوازده ضلعی آجری، با گنبدی هرمی شکل می باشد که دوازده ترک آجری دارد. نمای برج در جداره بیرونی با آجر پوشیده شده و بدنه آجری آن روی پی سنگی واقع شده است.

هر ضلع برج دارای دو متر عرض است. طاق‌نماهای بیرونی از نوع طاق‌‌نمای جناغی هستند که تزیینات خاصی نداشته و داخل هر ضلع قرار گرفته‌‌اند. لذا بدنه بیرونی بنا بدون تزیینات خاص و همراه گنبد مخروطی با نه متر ارتفاع قرار گرفته‌اند. کف مقبره پوشیده از آجر و مرمت آن به تازگی انجام شده است.

زیر برج، سردابی وجود دارد که ورودی آن از شمال غربی بنا می باشد. این مدخل در سال ۱۳۲۹ هجری شمسی و طی عملیات مرمت بنا یافته شد. داخل سرداب هم مثل دیگر قسمت‌ها، هیچ عنصر تزیینی وجود ندارد و سقف آن به صورت طاق ضربی آجری است. درون گنبد به‌صورت نیم‌دایره دیده شده و ارتفاع حدود ۱۶ متر دارد. طول اضلاع دوازده‌گانه برج از بیرون بیشتر از دو متر و از درون اندکی بیش از یک متر است و هیچ کتیبه و تزییناتی در آن وجود ندارد. ورود به بنا از طرف شرقی برای بازدیدکنندگان امکان‌ پذیر است

چرا بازدید از برج تاریخی قربان همدان پیشنهاد می‌شود؟

برج قربان آرامگاه جمعی از امیران سلجوقی می باشد. همچنین مقبره شیخ السلام حسن بن عطار از بزرگان ادب هم در این مکان واقع شده است.

برج قربان تنها بنای بازمانده مجموعه بزرگ و کهن متشکل از مسجد، مدرسه، خانقاه و کتابخانه است.

این برج توسط فردی به نام قربان در هنگام حمله افغان‌ها سنگرگاه قرار داده شده و موجب دوری شورشیان از حوالی آنجا شده است.

فصل مناسب برای بازدید از برج تاریخی قربان کدام است؟

یکی از مزایای شهر همدان این می باشد که آب و هوای این شهر معمولا در طول سال تغییرات زیادی به خود نمی‌بینید. از این رو، به نظر می‌آید که در هر ۴ فصل سال بتوان به دیدن برج تاریخی قربان رفت و از بازدید این برج لذت برد.

در نزدیکی برج تاریخی قربان از چه جاهای دیدنی دیگری می‌توان بازدید کرد؟

پارک کودک: ۸۵۰ متر

مجسمه شیر سنگی: ۱.۲ کیلومتر