جاده ساحلی هشتپر به آستارا به موازات نصف النهار 49 شرقی و با ترکیبی جذاب از دریا و کوه و جنگل یکی از دیدنی ترین مناطق استان گیلان است که در غربیترین نقطه این استان قرار گرفته است و روزگاری جولانگاه پرفروغ اقوام کاسپین به حساب میآمده است.
بنای نخستین قلعه در زمان ساسانیان و پیش از اسلام بوده است اما دوران اوج استفاده از این کهندژ در زمان ظهور اسماعلیه بوده است آخرین بازسازی قلعه مربوط به اوایل دوران صفوی می باشد. قلعه صلصال را بر روی صخره ای در ابعاد ۴۰ در ۵۰ متر مربع ساختهاند و دارای دو بخش خارجی و داخلی است، بخش خارجی قلعه محوطهای نسبتا وسیع بوده است که از سنگهای رودخانهای برای ساخت آن استفاده شده است، بخش داخلی شامل ارگ قلعه، اقامتگاه فرمانروای وقت، آب انبار، جایگاه نگهبانی، سرویسهای بهداشتی، شبکه آبرسانی و درگاه اصلی آن می باشد.
قلعه سلسال کجاست؟
قلعه لیسار که به دژ یا قلعه سلسال هم مشهور است در شمال شهر تالش و در جنوب شهر لیسار، نزدیک به روستای نومندان قرار گرفته است. قلعه سلسال بر فراز تپهای به ارتفاع 90 متر، با برج و بارویی قدرتمند، توجه هر گردشگری را به خود جلب میکند.
این قلعه، با چشماندازی زیبا از دشت تا ساحل دریا، با معماری ویژه و بینظیرش، همچون تابلویی تاریخی، چشمها را مینوازد. قلعه سلسال از جاده آسفالته لیسار، بعد از طی تقریبا 1000 متر از طریق شرق قابل دسترسی است.
معنای سلسال و علت نامگذاری
سلسال در لغت به معنی «آب خنک و خوشگوار» می باشد. داشتن آبانبار در قلعه یکی از مهمترین ملزومات به حساب میآمده است. درباره حمل آب خنک و خوشگوار این قلعه از زمانهای کهن از طریق سولههای سفالین که از ییلاق سوباتان به آب انبار میرسید، نظریههایی وجود دارد.
بعضی هم معتقد هستند که نام اصلی این قلعه با نوشتار « صلصال» درست است که در لغت به معنای « گِل خشکیده ورز داده شده برای کوزهگری و سفالگری است» که با توجه به طبیعت این منطقه و خاکهای رسی قرمز و زرد رنگ حاصل از فرسایش دامنههای کوهستانی تالش، خیلی بعید هم به نظر نمیرسد.
قسمت خارجی قلعه سلسال
این قلعه، بر بستر صخرهای سنگی واقع شده و دارای دو بخش داخلی و خارجی است. با کاوشهای انجام شده، بقایایی از پی اتاقها و مسیر آبرسانی قلعه مشخص شده است که نشان از کاربری مسکونی و تدافعی بودن قلعه دارد.
این قلعه با بارویی خیلی مستحکم بر فراز تپهای به ارتفاع تقریبا صد متر از زمینهای اطراف در فاصله حدود چهار کیلومتری دریا ساخته شده است.
دیوارهای این دژ با سنگ یا آجر همراه ملاط یا ساروج محکم شده است. قسمت خارجی قلعه، محوطه نسبتا وسیعی را در بر میگرفته است و به وسیله دیوار محکمی از زمینهای اطراف جدا شده است. از این دیوار خارجی که از سنگ رودخانهای قرمز و تقریبا یک دست ساخته شده است، اکنون چیزی باقی نمانده و فقط بقایای سنگهای به کار رفته در حصار خارجی در گوشهوکنار آن به شکل تودههای انبوه دیده میشود.
بخش داخلی قلعه سلسال
قسمت داخلی قلعه که روی صخره سنگی قرار دارد، دومین بخش این دژ است که درحالحاضر بقایای آن باقی مانده است. ساختمان قلعه به شکلی است که در همه جهات اصلی و فرعی به اطراف اِشراف داشته و ساکنان این قلعه از بالای آن می توانستند همه اتفاقات بیرون قلعه را زیر نظر داشته باشند.
مصالح ساختمانی دیوارها، سنگ بادبر و ساروج می باشد. ارگ قلعه که در بالای تپه واقع شده، امروزه تنها دیوارهایی از آن به جای مانده است، مدخل ارگ هم قبلا طاقی با هلال شکسته داشته است که امروزه این دو از بین رفتهاند. مصالح ساختمانی ارگ هم آجر و ساروج است.
با هر گام زیباییهای قلعه و اطراف آن، بیشتر ما را مبهوت میکند. دشتها و مزارع وسیع، با آن دورنمای زیبا و قلعهای تاریخی که حرفهای زیادی از گذشته این سرزمین را در دل خود پنهان کرده است. بیشتر قسمتهای داخلی تخریب شدهاند و به دشواری میتوان مکانهای قلعه را از یکدیگر جدا کرد، ولی در این بین آب انبار گویی با رازهای بسیاری از آب و آبادانی استوار نشسته است.
«آب انبار قلعه» خارج از ارگ و داخل بارویی اصلی واقع شده و طول آن تقریبا پنج متر و عرض آن سه متر و ارتفاع از کف موجود چهار متر است. شبکه انتقال آب در بخش داخلی دیوارهای دژ، آبراهههای باریکی به صورت یک شبکه لوله کشی است که با مهارت زیادی ساخته شدهاند.
کاوشهای باستانشناسی در قلعه سلسال
در کاوشهای انجام شده در این قلعه، نکات خیلی جالبی وجود دارد که یکی از آنها ارتباط مستقیم و عمیق بین نقوش سفالینه و ظروف به دست آمده در قلعه با نقوش دست بافتههای سنتی منطقه قدیمی تالش است که شامل نقوش کاجها، گلها، حیوانات و اشکال هندسی می باشد.
در سال 1382 طی کاوشی در این قلعه، سه شیء ارزشمند شامل پیکان فلزی، ظرف مسی نقرهکوب و یک سکه مسی مربوط به سده پنجم و ششم هجری به دست آمد. حفاریهای انجام گرفته و اطلاعات به دست آمده از روی سکهها و سفالها نشان از آن داشت که این قلعه، مربوط به دوره سلجوقی بوده است و دارای قدمت هزار ساله می باشد. با این کاوش، میتوان این قلعه را کهن ترین بنای استان زیبای گیلان دانست.
دیگه نگو شام چی بپزم !! ○مجله آشپزی شکمو○
مشاهده
وبلاگ گردشگری
مطلب مرتبط
این کشور اروپایی در سال 2026 به عنوان امنترین مکان جهان برای سفر انتخاب شد
