معرفی پل خواجو

» معرفی پل خواجو

معرفی پل خواجو

پل خواجوی اصفهان بر روی رودخانه ای به اسم زاینده رود و در سمت شرقی سی و سه پل قرار گرفته و از جاذبه های گردشگری اصفهان محسوب می شود. این پل از بناهای دوره شاه عباس دوم صفوی بوده و در سال 1060 ه.ق بنا گردیده است. سبک معماری ویژه و تزئینات زیبای کاشیکاری موجب شده است تا پل خواجو بیشتر از بقیه پل های اصفهان مورد توجه گردشگران واقع شود. این پل که در دوره صفویه یکی از دیدنی ترین پل های جهان و یکی از مکانهای دیدنی اصفهان به شمار می رفته، در قدیم دارای کاربری های سد و بند بوده است. در اضلاع شرقی و غربی این پل دیدنی، ساختمان های شاه نشین با چندین اتاق واقع شده اند. اتاق های شاه نشین مزین به نقاشی های دیدنی بوده و این بناها معمولا جایگاه امیران و بزرگان به حساب می آمدند. ساختار ویژه و طاق های بی نظیر پل، چشم اندازی زیبا را در شب به گردشگران هدیه می کند و نگاه هر بیننده ای را به خود جلب می کند.

پل خواجو اصفهان کجاست؟

پل خواجو اصفهان، در سمت شرقی سی و سه پل و بر روی رودخانه ی زاینده رود واقع شده است. این پل در نزدیکی محله ی خواجو اصفهان جای گرفته است. جهت رفتن به پل خواجو، در انتهای خیابان کمال اسماعیل اصفهانی داخل خیابان خواجو شوید و در انتهای این خیابان به پل خواجو دسترسی یابید. قابل ذکر می باشد که پل یاد شده خیابان کمال اسماعیل و همچنین بلوار آیینه خانه را به همدیگر متصل می کند. پس امکان دسترسی از طریق هر کدام از آن دو، امکان پذیر است. برای رفتن به پل خواجو دسترسی با اتوبوس هم وجود دارد و می شود از خطوطی استفاده کرد که در ایستگاه این پل توقف می کنند. پس از توقف از اتوبوس می شود با طی کمی پیاده روی در طول خیابان کمال اسماعیل، به پل خواجو ورود کرد. به علاوه از طریق مترو هم امکان دسترسی به پل وجود دارد. نزدیک ترین ایستگاه مترو به پل خواجو، ایستگاه سی و سه پل است که باید بعد از خروج از مترو، بقیه مسیر را از طریق تاکسی طی کرد و به پل رسید. قابل ذکر می باشد که پس از مترو حدود 2 کیلومتر با پل خواجو فاصله هست.

دلیل نام‌گذاری پل خواجو

پل خواجو نیز مانند خیلی از بناهای تاریخی اصفهان چندین نام دارد. نام‌هایی که برگرفته از موقعیت تاریخی و جغرافیایی این شاهکار عصر صفوی می باشد. مشهورترین نام پل، پل خواجو می باشد که به علت قرار گیری پل در منطقه خواجو اصفهان انتخاب شده است. به این پل حسن بیک نیز می‌گویند زیرا باستان‌شناسان معتقدند قبل از این پلی متروک به اسم حسن بیک به جای پل خواجو قرار داشته است که آن پل خراب شده و به جای آن این پل دیدنی جای گرفته است.

اسم دیگر آن پل تیموری است به این جهت که تیمور فرمان ساخت آن را داده بود و پل شاهی، زیرا به فرمان شاه عباس دوم آراسته گشت و به شاهکار تبدیل شد. پل بابا رکن‌الدین برای اینکه بر سر راه مزار بابا رکن‌الدین قرار گرغته هم از دیگر نام‌های این پل می باشد. نام دیگر پل خواجو « پل شیراز » می باشد زیرا این پل بر سر راه شیراز قرار گرفته است. پل خواجو به « پل حسن آباد » هم مشهور است زیرا نام قدیم محله خواجو حسن آباد بود و پل گبرها زیرا گبرها یا همان زرتشتیان از این پل به محله خویش می‌رفتند.

تاریخچه پل خواجو

پل خواجو در سال 1060 به فرمان شاه عباس دوم صفوی بنا شد. نام این پل در آغاز حسن بیک بوده که مربوط به عهد تیموری می‌شود، ولی این پل به فرمان شاه عباس دوم تخریب و پس از آن پل زیبا و دیدنی خواجو ساخته شد.

طول پل تاریخی خواجو 133 متر می باشد و عرض آن 12 متر است و 23 ستون دارد. در بخش میانی این پل تاریخی، یک ساختمان زیبا به نام «بیگلر بیگی» با طاق‌های بسیار زیبا وتماشایی واقع شده است که به امر شاه عباس برای او و خانواده صفوی در نظر گرفته شده بود تا جهت تفریح و استراحت در آن اقامت گزینند.

معماری و طراحی این پل دیدنی واقعا تماشایی بوده و تزیینات و کاشی‌کاری‌های ویژه آن هنر ایران و ایرانی را به رخ جهانیان می کشد. انعکاس پل خواجو در زمان روز در زاینده رود و نورپردازی آن در هنگام شب واقعا حیرت همه را برمی‌انگیزد. خوب است بدانید که این پل تاریخی به خاطر برقراری ارتباط بین دروازه حسن آباد و محله خواجو با راه شیراز و تخت فولاد بنا شد. این پل تاریخی در سال 1310 ثبت ملی شده است.

ویژگی های معماری پل خواجو اصفهان

درازای پل خواجو اصفهان تقریبا 133 متر و پهنای آن هم حدود 12 متر می باشد. این پل همچنین 23 ستون دارد. فاصله ی کف پل تا بستر تقزیبا یازده پله است که همه از سنگ ساخته شده اند. در میانه ی پل خواجو، ساختمانی ویژهبه نام بیگلر بیگی قرار دارد که برای اقامت موقت شاه صفوی و درباریان او ایجاد شده بود. این مکان به شاه نشین هم معروف است. این بنا هم اکنون پا بر جا است و دارای طاق های خیلی زیبا با نقاشی های هنرمندانه ای می باشد. تزئینات کاشیکاری هنرمندانه پل خواجو، موجب شده تا این پل دیدنی زیباترین پل زاینده رود خوانده شود.

در سمت ضلع شرقی پل خواجو، دو شیر سنگی قرار گرفته است. این شیر های سنگی شاید نماد سپاهیان بختیاریِ محافظ اصفهان و زاینده رود باشند. این پل در مجموع دارای 24 دهانه می باشد که از مکعب هایی آجری و به دقت تراش یافته شکل گرفته اند. این دهانه ها در قسمت میانی توسط سد هایی چوبی به منظور گرفتن جلوی رودخانه، مسدود گردیده اند. دوازده بند یا دریچه ی موجود در زیر قوسهای پل خواجو ( که در بعضی منابع شانزده دریچه عنوان شده است.)، به منزله ی تنظیم کردن جریان آب رودخانه بوده است. هنگامی که دریچه های سد بسته می شدند، موجب بالا آمدن سطح آب در پشت پل می شد و از این جهت باغ های زیادی که در طول بالا دست قرار داشتند، آبیاری می شدند. عملکرد سد این پل طوری بوده است که می توانسته تا ارتفاع 6 متر آب را به بالا هدایت کند.

در بدنه ی دریچه های تخلیه ی آبِ پل، شیار هایی تعبیه شده است و همچنین کشو هایی در آن واقع شده است که قادر بودند این دریچه ها را به سمت بالا و پایین هدایت کنند. بالا و پایین شدن کشوها، اندازه ی آبی را که قرار بود جاری شود، تنظیم می کرد و همچنین آب جمع شده در پشت این پلِ سدی هم توسط این کشو ها تنظیم می شد. از نکات مهم که در مورد معماری این پل مطرح می باشد، پی های پل خواجو است. این پی ها برای پایدار ماندن نیاز به آب دارند و آبها نه تنها موجب فرسایش آنها نمی شوند، بلکه آنها را مستحکم هم می کنند.

همچنین قابل ذکر می باشد که نزدیک به مجسمه ی شیر و در روی بدنه ی تخته سنگی که در سمت شمال پل قرار گرفته است، قبله نمایی به شکل آفتاب تعبیه شده است. نکته ی جالب دیگر در خصوص این پل، شمع های نهفته در پل خواجو است. اگر شخصی در طبقه ی پایینی پل و در لبه ی آن بایستد، به گونه ای که با زاویه ی 39 درجه نسبت به افق و نیز دیدی به ترکیب طاق ها، نشیمن گاه ها و همچنین دیواره ها داشته باشد، متوجه شمعی خواهد گردید. این شمع از ترکیب فضای سه بعدی خلق شده است و همچنین در محل تلاقی دیوار های پیشین و پسین ظاهر می گردد که می شود خود شمع و اشک هایش را به طور کامل رویت کرد.

از سویی نیز اگر بخواهیم از بالا به این پل بنگریم. متوجه خواهیم شد که ساختار یک عقابِ با بالهای گشوده و در حال پرواز بر روی زاینده رود را تداعی می کند. به گونه ای که کنگره های طبقات گوناگون این پل تصویری از پر های عقاب را نشان می دهند و همچنین بر آمدگی های شاه نشین طبقه ی دوم پل هم مثل سر عقاب می باشند. از سایر شاخصه ها می شود به وجود علامت های عجیب بر روی سنگ های طبقه ی پایینی پل اشاره کرد که حدس های مختلفی در این مورد مطرح گردیده است. بعضی این علامتها را مخصوص یک سنگ تراش دوره صفویه دانسته و بعضی هم آن را علائم حروف الفبای یونانی معرفی کرده اند. همچنین عنوان گردیده است که در عصر صفویه، برای ساخت این پل از سنگ های ویرانه های کاخ منطقه ی جی اصفهان استفاده کرده اند. این کاخ که یک کاخ ساسانی بوده است، بعضی از سنگ تراشان آن یونانی بوده اند.

از دیگر موارد وجود سنگ قبرهایی می باشد که در طی عملیات مرمت و بازسازی سال 1388 کشف شدند. این سنگ قبر های ارزشمند و کهن در کنار تعداد زیادی از تخته سنگ های حجاری شده با علائم عجیب کشف شده اند. تعدادی از این موارد در طول عملیات مرمت از میان رفته اند و تعدادی هم به موزه ای به اسم موزه ی سنگ تخت فولاد انتقال پیدا کرده اند.


آخرین مطالب این وبلاگ



آموزش آشپزی سبزینهطرز تهیه و دستور پخت جدیدترین غذاهای ایرانی و خارجی
وبلاگ تبلیغاتیساخت وبلاگ تبلیغاتی
وگان - گیاه خواریبرنامه غذایی وگان ، گیاه خواری و خام گیاه خواری
روانشناس ایرانی در لندنمینو ایرانی،روانشناس و مشاور ایرانی مقیم انگلستان-لندن